Posted on

📝 Kozieradka pospolita – właściwości i zastosowanie

BioTrendy - Kozieradka lekarska (Trigonella foenum-graecum) PL – właściwości i zastosowanie

Kozieradka pospolita (łac. Trigonella foenum graecum) zwana również kozieradką lekarską, bądź greckim sianem należy do najstarszych roślin użytkowych. Szczególnie cenione są nasiona o charakterystycznym ostrym i przenikliwym smaku i zapachu oraz wyjątkowych właściwościach leczniczych 2. Kozieradka, a dokładnie jej nasiona kryją w sobie do 30% śluzów, saponiny sterolowe, flawonoidy, witaminy, alkaloid – trygonalinę 1. Dodatkowo, znajdziemy w niej również 30% białka, 10% tłuszczów, sole mineralne, a także ślady olejku eterycznego 3. Kozieradka pospolita jest jednym z najskuteczniejszych środków wzmacniających organizm. Regularnie przyjmowana przyczynia się do znacznego przyrostu na wadze u rekonwalescentów po ciężkich chorobach. Przypisuje się jej właściwości krwiotwórcze i zaleca dzieciom z wyraźną niedokrwistością 2.

We Francji kozieradka pospolita stanowi substytut tranu 1. Od wieków wykorzystywana jest w lecznictwie ludowym jako lek krwiotwórczy, wzmacniający, poprawiający trawienie, wzmacniający laktację, a także obniżający poziom cukru 3. Kozieradka pospolita występuje naturalnie przede wszystkim w: Azji (Kaukaz, Turkmenistan, Uzbekistan) i Europie Wschodniej (Ukraina, Mołdawia, Litwa, Estonia). Z biegiem lat rozprzestrzeniła się też w niektórych regionach jako tzn. gatunek zawleczony. Obecnie uprawiana jest niemal na całym świecie. W Polsce natomiast prezentowaną roślinę coraz częściej znajdziemy rosnącą dziko, na niegdyś porzuconych uprawach 1, 2, 5.

DZIAŁANIE NA ORGANIZM

Dawniej i dziś stosuje się ją zarówno jako pożywienie jak i jako lek. Kozieradka pospolita doskonale działa przeciwgorączkowo, obniża ciśnienie krwi oraz zmniejsza zawartość cukru we krwi 1. W czasach starożytnych spożywano prażone nasiona opisywanej rośliny celem wzmocnienia oraz pobudzenia płciowego.Kozieradka pospolita była szczególnie ceniona w Antycznej Grecji (skąd jej nazwa przetrwała do naszych czasów jako siano greckie).Tam pełniła rolę nie tylko leku, ale również przyprawy. Kozieradka dotarła do Europy Zachodniej i Środkowej na przełomie VIII i IX wieku 4. Wykorzystywano ją wówczas w leczeniu licznych schorzeń wątroby, nerek, a także płuc. Zyskała ogromną popularność. Opisywana była we wszystkich książkach aptekarskich jako środek odmładzający 4. Polska nazwa średniowieczna tej rośliny to koziorożec. Prawdopodobnie nawiązuje ona do wyglądu jej strąków, przypominających kozie rogi. Dawniej używano nie tylko nasion kozieradki, ale i samego ziela. Sok wyciśnięty z tej rośliny polecano pić w rozmaitych schorzeniach z jakimi borykały się przede wszystkim kobiety. Stosowano ją przy ciężkich porodach oraz na pobudzenie miesiączkowania, a także w zwalczaniu większości chorób macicznych 6. Kozieradka pospolita pomagała w schorzeniach żołądka i w niwelowaniu wzdęć. Obecnie, prezentowana roślina charakteryzuje się działaniem zmiękczającym, osłaniającym, przeciwzapalnym, witaminowym i mlekopędnym, a także przeciwcukrzycowym i w mniejszym stopniu wykrztuśnym. Zazwyczaj spożywa się ją w formie mieszanek ziołowych – z domieszką innych ziół. W warunkach domowych doskonale sprawdza się na pobudzanie apetytu, przy stanach zapalnych, owrzodzeniach przewodu pokarmowego jak również przy rekonwalescencji, zatruciach żołądkowych i jako środek osłaniający przy stosowaniu sulfamidów, a także przy wiosennym niedoborze witamin w organizmie 7. Podsumowując, kozieradka pospolita pomaga w licznych schorzeniach i dolegliwościach – nasiona zwiększają wydzielanie soku żołądkowego, pobudzają wydzielanie soku trzustkowego i śliny, ułatwiają trawienie pokarmów, a także usprawniają jego proces. Wywary z kozieradki pobudzają czynności krwiotwórcze szpiku kostnego, a także przyczyniają się do zwiększenia ilości czerwonych krwinek, wzmacniają układ immunologiczny, w szczególności w zakresie walki z patogennymi szczepami bakterii, działają przeciwmiażdżycowo, zapobiegają marskości wątroby, a także przyśpieszają procesy detoksykacji (odtruwania),a tym samym eliminują szkodliwe toksyny z organizmu 1, 2, 4. Suplementy diety z dodatkiem opisywanej rośliny zapobiegają zastojom żółci i ograniczają rozwój kamicy żółciowej. Co więcej,wszystkie formy kozieradki charakteryzują się funkcją ochronną, w szczególności wątroby przed wpływem niektórych ksenobiotyków, a dodatkowo działają przeciwkaszlowo, przeciwdepresyjnie, stanowią źródło łatwo przyswajalnego białka i tłuszczu roślinnego (zalecane w szczególności dla rekonwalescentów i sportowców), regulują wypróżnianie i wpływają na produkcję mleka u kobiet w ciąży, które mogą cierpieć na jego niedobór przed i podczas karmienia piersią 3, 5, 6. Pozytywny, leczniczy wpływ kozieradki jest odczuwalny – zależnie od dolegliwości – już po dwudziestu czterech godzinach od momentu spożycia 1, 3.

SUPLEMENTACJA

Kozieradka pospolita jest podawana w formie odwaru, naparu, maseczek i tabletek. Aby wykonać odwar należy zalać około dwóch łyżeczek nasion gorącą wodą i zostawić do ostygnięcia. Do wykonania naparu należy dokładnie rozdrobnić nasiona.Proszek przygotowany np. w moździerzy trzeba wymieszać z ciepłą, ale niegorącą wodą na pastę. Po ugotowaniu całość stosować w formie naparu. Tak przygotowaną papkę można przełożyć również na płócienny materiał. Okłady wykonuje się niemal tak samo jak napar. Stosunek nasion do wody wynosi 25 g nasion na pół szklanki wody. Nadmienić należy, iż okłady można stosować wyłącznie na chore i wrażliwe miejsca nie częściej niż trzy razy na dobę 3, 4.

SUPLEMENTY DIETY ZAWIERAJĄCE KOZIERADKĘ LEKARSKĄ (1):


(1) Powyższe zestawienie przedstawia najczęściej wybierane produkty w danej kategorii, w ramach serwisu BioTrendy.pl

STOSOWANIE

Choć kozieradka pospolita jest dostępna w kilku formach, najpopularniejszą z nich są mielone nasiona lub gotowe suplementy diety w postaci kapsułek i wygodnych do połykania tabletek. Nie ma jednych, ścisłych wytycznych odnośnie stosowania suplementów diety czy kozieradki w innej formie. Jest to zależne od producenta i przypadłości, którą chcemy wyleczyć. Najlepszym rozwiązaniem jest zaczęcie od porcji minimalnej 500 mg i stopniowe zwiększanie do zalecanej porcji do spożycia 1000 mg. Proces ten powinien trwać około dwóch tygodni. Jeżeli zachodzi taka potrzeba i nie pojawiły się żadne skutki uboczne, kozieradkę można stosować bez przerwy. Pora przyjmowania jest bardzo istotna. Najrozsądniej spożywać suplement diety w czasie lub po posiłku z racji oddziaływania kozieradki na poziom cukru we krwi 8. Zewnętrznie możemy wykorzystywać kozieradkę do pielęgnacji włosów i skóry, a także paznokci, tworząc z mielonych nasion maseczki na bazie wody, olejków i olejów, kremów czy balsamów. Dużą popularnością cieszy się olej kozieradkowy tzn.Oleum Trigonellae. Ten możemy kupić bądź sporządzić samodzielnie. Zrobimy go z pół szklanki zmielonych nasion i 200 ml gorącego oleju. Uwaga! Całość powinna przygotowywać się około czternastu dni. Czym dłużej, tym lepsze właściwości prozdrowotne oleju uzyskamy.Na końcu produkt należy przefiltrować. Olej z kozieradki pospolitej można zażywać dwa razy po jednej łyżce, przy leczeniu wspomnianych wyżej chorób i dolegliwości, a także profilaktycznie.Olej warto wcierać w suche, zniszczone włosy oraz nieestetycznie wyglądającą skórę. Wspomniany wielokrotnie olej oraz inne specyfiki na bazie kozieradki sprzyjają leczeniu trudno gojących się ran, oparzeń, trądziku pospolitego i różowatego, łojotokowego zapalenie skóry, a także czyraków.Zmieszany z maścią arnikową bądź olejem arnikowym doskonale nadaje się do leczenia opuchlizny, wybroczyn i wysięków. Całość jest niezmiernie skuteczna w leczeniu wszelkich odmian trądziku i zmian skórnych powstałych w okresie miesiączkowania oraz w okresie ciąży (w czasie ciąży zabrania się spożywania oleju na bazie kozieradki doustnie). Na cerę suchą, wrażliwą i ze stanami zapalnymi, w celu odżywienia i odświeżenia skóry można stosować maseczkę kozieradkową z dodatkiem większości dostępnych na rynku polskim ziół np. z siemieniem lnianym. Lepszy efekt leczenia zmian skórnych uzyskamy pozostawiając kozieradkę do samoistnego wyschnięcia. Kozieradka pospolita działa ujędrniająco, wybielająco, oczyszczająco, przeciwzapalnie, odkażająco, nawilżająco i osłaniająco 4, 5, 6.

MOŻLIWE DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE

Kozieradka dość rzadko powoduje jakiekolwiek skutki uboczne u zdrowych osób. Oczywiście, kluczem do sukcesu jest spożywanie suplementu diety czy innej formy rośliny w porcjach do spożycia zalecanych przez producenta. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych tj. biegunki i niestrawności należy zaprzestać suplementacji na co najmniej kilka tygodni. Gdy efekty powrócą, niezbędna będzie konsultacja lekarska. U osób uczulonych na kozieradkę pospolitą może wystąpić wysypka oraz duszności czy też pokrzywka (rzadziej). Dodatkowo, należy wykluczyć interakcję suplementu diety czy innych specyfików z kozieradką naprzyjmowane leki na receptę (zalecana konsultacja lekarska). Należy pamiętać, iż kozieradka ogranicza apetyt, a więc nie jest wskazana dla osób borykających się z zaburzeniami odżywiania lub starających się przybrać na wadze 1, 5, 6.

BIBLIOGRAFIA:

    1. Kilar M., Kilar J., Różański H., 2016. Wykorzystanie kozieradki pospolitej (Ttrigonella foenum-graecum L.) w zielarstwie i fitoterapii. Herbalism, 1, 2, s. 89 – 106.
    2. Stewart-Wade, S.M. et al.: „The biology of Canadian weeds. 117. Taraxacumofficinale G.H. Weber ex Wiggers” (ang.) w „Canadian Journal of Plant Science”.
    3. Włodarczyk Z.: Rośliny biblijne. Leksykon., hasło: kozieradka pospolita, Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011.
    4. Matławska: Farmakognozja. Poznań: AM Poznań, 2005.
    5. Rutkowski L.: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006.
    6. Cavelius A. A.: Zioła w medycynie naturalnej, hasło: kozieradka pospolita Bremen: MAK Verlag GmbH, 2005.
    7. Dr H. Różański. Kozieradka pospolita i kozieradka błękitna w fitoterapii człowieka i zwierząt, LNB Poland, Poznań, 2004-2005
    8. Król-Kogus B., Krauze-Baranowska M., 2011. Kozieradka pospolita (Trigonella foenum graecum L.) – tradycja stosowania na tle wyników badań naukowych. Postępy Fitoterapii, 3, s. 185 – 190.

Powyższe opracowanie przedstawia wiedzę i poglądy jej autorów według stanu na dzień sporządzenia niniejszego opracowania, które zostało przygotowane z zachowaniem należytej rzetelności oraz staranności przy utrzymaniu zasad metodologicznej poprawności, a także obiektywizmu na podstawie ogólnodostępnych informacji, pozyskanych ze źródeł wiarygodnych według serwisu BioTrendy.pl w dniu publikacji opracowania. Serwis BioTrendy.pl nie gwarantuje jednakże ich kompletności oraz dokładności, w szczególności, w przypadku, gdyby informacje na podstawie, których wspierano się przy sporządzaniu powyższego opracowania okazały się niekompletne, niedokładne lub nie w pełni odzwierciedlały stan faktyczny. Serwis BioTrendy.pl nie ponosi odpowiedzialności za decyzje podjęte na podstawie niniejszego opracowania, ani za szkody poniesione w wyniku tych decyzji. Ponadto serwis BioTrendy.pl nie stanowi oraz nie zastępuje porady lekarskiej, a także nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej. Powielanie bądź publikowanie w jakiejkolwiek formie niniejszego opracowania, lub jego części, oraz zwartych w nim informacji, czy wykorzystywanie materiału do własnych opracowań celem publikacji, bez uprzedniej, pisemnej zgody właścicieli serwisu BioTrendy.pl jest zabronione. Powyższe opracowanie stanowi utwór i jest prawnie chronione zgodnie z Ustawą z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83 z późn. zm.).

Protected by Copyscape

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.