Skrzyp polny – właściwości i zastosowanie

Skrzyp polny – właściwości i zastosowanie

Skrzyp polny znany jest głównie z ziołolecznictwa jako Equisetumarvense L. (łac.), to roślina występująca na całej kuli ziemskiej. Jest to najczęściej występująca odmiana spośród skrzypów, w Polsce uważana za gatunek rodzimy 1. Skrzyp polny bez trudności rozwija się w każdych sprzyjających warunkach, przez co w Nowej Zelandii zasłużył na miano rośliny inwazyjnej, gdzie jest aktywnie tępiony. Ziele charakteryzuje się ciekawą budową: rozwija kłącza na głębokości 25-130 cm pod ziemią, z których wyrastają dwa bardzo różniące się między sobą rodzaje pędów – płodne (również zwane zarodnionośnymi) i płonne.

Pędy płonne są wysokie, zielone i umożliwiają roślinie przeprowadzanie fotosyntezy; rozgałęziają się okółkowo tworząc tym samym wiele poziomów. Pędy zarodnionośne są zupełnie inne – niższe, jasnobrunatne i nierozgałęziające się. Na szczycie pędu płodnego znajduje się kłos zarodnionośny, który umiera po dojrzeniu zarodników. Roślina jest wieloletnia, i co roku wypuszcza oba rodzaje pędów – pierwsze pojawiają się pędy płonne na początku wiosny, a pod jej koniec wyrastają pędy zarodnionośne. Pomimo tego, że roślina wkłada wiele pracy w rozwinięcie pędu płodnego i zarodników, nie są one jej głównym wektorem rozmnażania; rozprzestrzenia się przeważnie wegetatywnie poprzez kłącza 2. Pierwsze wzmianki o użyciu skrzypu polnego w medycynie sięgają pierwszego wieku naszej ery i rzekomo wyszły spod pióra sławnego lekarza starożytnego rzymu Pedaniusa Dioskurydesa. Poprzez wieki niezawodność rośliny była doceniana przez inne wybitne persony, takie jak: Albert Wielki (łac. Albertus Magnus), Paracelsus czy Sebastian Kneipp 3. Docześnie służy ludzkości jako lek na wiele przypadłości, a jego właściwości, empirycznie obserwowane już przez starożytnych, zostały właściwie potwierdzone przy pomocy współczesnej nauki. Wyciąg ze skrzypu polnego pozyskiwany jest wyłącznie z pędów płonnych.

DZIAŁANIE NA ORGANIZM

Skrzyp polny w terapii ziołowej przede wszystkim pełni nieodzowną funkcję leczenia oraz zapobiegania wszelkim przypadłościom układu moczowego. Jego działanie jest kompleksowe i działa przeciwzapalnie, przeciwkrwotocznie, przeciwobrzękowo na praktycznie wszystkie organy wewnętrzne człowieka, w szczególności na nerki, pęcherz moczowy, układ krwionośny, drogi rodne, płuca i wątrobę 4. Jest niezastąpionym źródłem łatwo przyswajalnej krzemionki regulującej metabolizm oraz niską hemoglobinę i erytrocyty we krwi. Oprócz tego krzemionka pozytywnie wpływa na cały układ odpornościowy oraz wszystkie tkanki łączne (chrząstki, paznokcie itp.) w całym ciele człowieka 5. Może być stosowany profilaktycznie, aby wzmocnić organizm, zapobiegać miażdżycy, reumatyzmowi i powstawaniu kamieni w układzie moczowym; lub jako lek przy doraźnych kuracjach. Zastosowanie bezpośrednie odnajduje przy leczeniu takich schorzeń jak: zapalenia dróg moczowych, krwawienia organów wewnętrznych (np. płuc, jelit) czy zaburzenia przemiany materii 6. Może być stosowany bezpośrednio na uszkodzoną skórę, w celu zatamowania krwawienia, złagodzenia obrzęków i stanów zapalnych skóry 37. Jest też skuteczny w leczeniu przewlekłych chorób skóry i łuszczycy. Użyty na zdrową skórę wspiera naturalne procesy oczyszczania jej z trądziku i czyraków. Znajduje też zastosowanie jako środek przeciwdziałający wypadaniu włosów i pojawia się często jako składnik w specjalistycznych szamponach lub innych produktach kosmetycznych 4. Przez niektóre kultury traktowany jest również jako element diety – przykładowo w Japonii, gdzie kłos zarodnionośny jest przysmakiem, prowadzi się całe uprawy tej rośliny. Sucha masa ziela skrzypu polnego charakteryzuje się dużą zawartością mikro- i makroelementów, w szczególności potasu, fosforu, żelaza i manganu 8.

SUPLEMENTACJA

Skrzyp polny jest najczęściej przygotowywany w postaci odwaru do picia między posiłkami 9. Suche ziele do zalania wodą można zakupić w formie: drobnego proszku, ciętych pędów oraz odpowiednio odmierzonych porcji zapakowanych w pojedyncze torebki. Ziele jest również dostępne jako suplement diety w postaci kapsułek zawierających odpowiednią dzienną porcję skrzypu polnego, co umożliwia wygodną suplementację bez konieczności picia odwaru. Niezależnie od formy, przy przyjmowaniu wewnętrznym, organizm przyswaja te same elementy co prowadzi do identycznego działania; kwestia wyboru metody podania jest więc decyzją czystą estetyczną. Dostępne są również maści o różnym stężeniu do stosowania bezpośrednio na skórę celem oczyszczania bądź wspomagania gojenia 4.

SUPLEMENTY DIETY ZAWIERAJĄCE SKRZYP POLNY (1):


(1) Powyższe zestawienie przedstawia najczęściej wybierane produkty w danej kategorii, w ramach serwisu BioTrendy.pl

STOSOWANIE

W dużych ilościach skrzyp polny jest rośliną trującą, a więc należy zwrócić szczególną uwagę na stosowane porcję. Produkt niewskazany dla kobiet w ciąży i karmiących. W przypadku suplementów diety, pojedyncza kapsułka zawiera odmierzoną dzienną porcję, której nie wolno przekraczać. Pojedyncza porcja suszu na jedną porcję naparu wynosi 300 mg i zaleca się ją stosować trzy razy na dzień, pomiędzy posiłkami. Jest to tym samym maksymalna rekomendowana porcja dzienna i nie wolno jej przekraczać 6, 9. Maści wykazują efekty po stosowaniu dwa razy dziennie specyfiku o stężeniu 3% bezpośrednio na ranę przez okres dziesięciu dni 7. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości związanych ze stosowaniem skrzypu polnego należy zapoznać się dokładnie z ulotką danego produktu bądź skontaktować się z lekarzem.

MOŻLIWE DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE

Ze względu na niedostateczne badania w tym obszarze, stosowanie skrzypu polnego w jakimkolwiek celu przez kobiety karmiące bądź w ciąży jest stanowczo niewskazane. Ziele wykazuje właściwości silnie trujące dla zwierząt, wywołujące patologiczne zmiany organów wewnętrznych oraz porażenie ośrodkowego układu nerwowego, w skrajnych wypadkach również śmierć 10. Organizm ludzki wykazuje większą tolerancję i dotychczas nie udokumentowano żadnych śmiertelnych przypadków 2 przypadku zbyt dużego spożycia ziela skrzypu polnego u człowieka, aczkolwiek należy zachować wszelką ostrożność podczas spożywania tego zioła. Surowa roślina (występująca w niektórych daniach kuchni japońskiej) zawiera także tiaminazę zubożającą organizm w witaminę B1, co w przypadku nadmiernej konsumpcji może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych w szczególności dotyczących wątroby 11. Na podstawie studium pojedynczego przypadku spekuluje się również toksyczność rośliny w przypadku osób cierpiących na niewydolność wątroby, stosowanie jej jest w takim wypadku niewskazane 12.

BIBLIOGRAFIA:

1.

    • Lucjan Rutkowski: „Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej”. Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.

2.

    • Jakub Mowszowicz: „Krajowe chwasty polne i ogrodowe”. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1986.

3.

    • Gerhard Madaus: „Lehrbuch der biologischen Heilmittel” (niem.). Nowy Jork, 1976. ISBN 3-487-05891-X.

4.

    • Teresa Wielgosz: „Wielka księga ziół polskich”. Publicat S.A., Poznań, 2008. ISBN 978-83-245-9538-9.

5.

    • Sparavigna A., Setaro M. et al.: „Equisetumarvense in a new transungual technology improves nailstructure and appearance” (ang.).

6.

    • Carneiro D. M., Freire R. C. et al.: „Randomized, double-blind clinical trial to assess the acutediuretic effect of Equisetumarvense (field horsetail) in healthyvolunteers” (ang.).

7.

    • Asgharikhatooni A., Bani S. et al.: „The effect of Equisetumarvense (horse tail) ointment on woundhealing and painintensity after episiotomy: a randomized placebo-controlled trial” (ang.).

8.

    • Marian Nowiński: „Chwasty łąk i pastwisk”. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1970.

9.

    • Anna Mazerant-Leszkowska: „Mała księga ziół”. Inst. Wyd. Zw. Zawodowych, Warszawa 1990. ISBN 83-202-0810-6.

10.

    • Jakub Mowszowicz: „Przewodnik do oznaczania krajowych roślin trujących i szkodliwych”. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1982. ISBN 83-09-00660-8.

11.

    • Leung A. Y., Foster S.: „Encyclopedia of Common Natural Ingredients Used in Food, Drugs, and Cosmetics” (ang.). 2nd ed. New York 1996.

12.

    Lininger S., Wright J. et al.: „The Natural Pharmacy” (ang.). 1998.

Powyższe opracowanie przedstawia wiedzę i poglądy jej autorów według stanu na dzień sporządzenia niniejszego opracowania, które zostało przygotowane z zachowaniem należytej rzetelności oraz staranności przy utrzymaniu zasad metodologicznej poprawności, a także obiektywizmu na podstawie ogólnodostępnych informacji, pozyskanych ze źródeł wiarygodnych według serwisu BioTrendy.pl w dniu publikacji opracowania. Serwis BioTrendy.pl nie gwarantuje jednakże ich kompletności oraz dokładności, w szczególności, w przypadku, gdyby informacje na podstawie, których wspierano się przy sporządzaniu powyższego opracowania okazały się niekompletne, niedokładne lub nie w pełni odzwierciedlały stan faktyczny. Serwis BioTrendy.pl nie ponosi odpowiedzialności za decyzje podjęte na podstawie niniejszego opracowania, ani za szkody poniesione w wyniku tych decyzji. Ponadto serwis BioTrendy.pl nie stanowi oraz nie zastępuje porady lekarskiej, a także nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej. Powielanie bądź publikowanie w jakiejkolwiek formie niniejszego opracowania, lub jego części, oraz zwartych w nim informacji, czy wykorzystywanie materiału do własnych opracowań celem publikacji, bez uprzedniej, pisemnej zgody właścicieli serwisu BioTrendy.pl jest zabronione. Powyższe opracowanie stanowi utwór i jest prawnie chronione zgodnie z Ustawą z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83 z późn. zm.).

Protected by Copyscape

Facebook Twitter

Zobacz również: