Dieta cukrzycowa – na czym polega? Jak stosować?

Dieta cukrzycowa – na czym polega? Jak stosować?

Dieta cukrzycowa to jeden z tych specyficznych planów żywieniowych, który może być stosowany nie tylko przez osoby chore, ale przez wszystkich – każdego człowieka. W porównaniu do większości znanych nam diet, rozwiązanie dedykowane cukrzykom bazuje na ograniczeniu łatwo przyswajalnych węglowodanów (cukru, produktów z dużą ilością cukru oraz słodyczy). Dieta cukrzycowa zalecana jest – jak sama nazwa wskazuje – cukrzykom, a także wszystkim tym, którzy pragną polepszyć stan swojego zdrowia 9.

PROGRAM DIETY

Dieta cukrzycowa bazuje na kilku żelaznych zasadach, których przestrzeganie zagwarantuje nam – jako osobom chorym na cukrzyce – maksymalny komfort. Rozwiązanie to zalecane jest przez lekarzy diabetologów z całego świata. W prezentowanym planie żywieniowym najważniejsze są 1:

  • Regularne spożywanie posiłków (około 5-6/dobę);
  • Starannie dobrane proporcje białek, tłuszczów i oczywiście węglowodanów;
  • Właściwe rozłożenie wymienników węglowodanów w każdym z posiłków.

 

Zapotrzebowanie na składniki pokarmowe winno mieć następujące proporcje:
Białko:

10 % – 15 % na dobę.

Tłuszcze:

30 % na dobę.

Węglowodany:

Nie więcej niż 60 % na dobę.

 

Uwaga! Wymienniki węglowodanów powinny być ustalane indywidualnie z pomocą lekarza. Ważne, aby były one dostosowane do naszego profilu tj. wieku, płci, wagi i dawkowania insuliny 2. Program odchudzania przy diecie cukrzycowej bazuje na rygorystycznych zasadach, których złamanie niesie za sobą poważne konsekwencje. Tak jak wspomniano już wcześniej diabetycy oraz osoby będące na diecie cukrzycowej muszą spożywać posiłki regularnie i w określonych proporcjach makroskładników. Ponadto 3:

 

Zasada I:

Posiłki powinny być stosunkowo niewielkie. Lepiej zjeść ich więcej, ale w małej ilości. Stąd też w ciągu dnia powinniśmy spożywać nawet do sześciu. Ważne, aby były przyjmowane regularnie – osoba borykająca się z cukrzycą nie może zbyt długo przebywać bez jedzenia.

Zasada II:

Spożywane na co dzień poszczególne posiłki winny mieć zbliżony do siebie skład. Układając dostosowaną do swoich potrzeb dietę cukrzycową warto korzystać z tzn. tabel wymienników pokarmowych (dostępne w Internecie bądź u lekarza-specjalisty).

Zasada III:

W diecie nie może zabraknąć niskokalorycznych warzyw (około 500 g – 600 g/dzień) oraz niskokalorycznych owoców (około 300 g/dzień). Zaleca się jednak ograniczenie soli oraz cukru/słodzonych słodzików (do herbaty).

Zasada IV:

Diabetycy mogą spożywać alkohol, ale nie więcej niż 20 g (kobiety)/30 g (mężczyźni) w ciągu dnia – najlepiej do posiłków.

Zasada V:

Diabetycy winni spożywać produkty, których IG nie wynosi więcej, aniżeli 60.

Zasada VI:

Same posiłki winny być spożywane powoli. Czym szybciej jemy, tym szybszy proces wchłaniania się węglowodanów do krwi (wzrost IG).

 

Dieta cukrzycowa powinna łączyć się z chociażby minimalną aktywnością fizyczną. Nawet zwykła gimnastyka sprzyja obniżeniu poziomu glukozy we krwi oraz utrzymaniu prawidłowej wagi ciała. Wszystkie posiłki w prezentowanym planie żywieniowym powinny być przygotowywane z pomocą wagi kuchennej 8. W diecie cukrzycowej istotną rolę pełnią:

 

Wymienniki węglowodanów (WW):

Jeden WW to porcja produktu (g) zawierająca około 10 g węglowodanów przyswajalnych (niewskazanych w diecie).

Indeks glikemiczny (IG):

Średni, prezentowany w %, wzrost stężenia glukozy we krwi po spożyciu produktu zawierającego 50 g węglowodanów przyswajalnych. Za podstawę skali przyjmuje się wzrost poziomu cukru we krwi po spożyciu 50 g glukozy.

NAJCZĘŚCIEJ WYBIERANE SUPLEMENTY DIETY W KATEGORII ODCHUDZANIE I DIETA (1):


(1) Powyższe zestawienie przedstawia najczęściej wybierane produkty w danej kategorii, w ramach serwisu BioTrendy.pl

JADŁOSPIS PODCZAS DIETY

Dieta cukrzycowa powinna być dopasowana bezpośrednio do indywidualnych potrzeb danej osoby. Przepisy dostępne w książkach czy w Internecie, chociaż mogą uwzględniać wiek, wagę i płeć danej jednostki, pomijają istotny szczegół jakim jest dawkowanie preparatów obniżających poziom glukozy we krwi 4.

 

Produkty dozwolone w diecie cukrzycowej 5:
Pieczywo:

Pieczywo pełnoziarniste razowe oraz mieszane, a w ograniczonej ilości również pieczywo białe, bułki, obwarzanki i rogale.

Produkty sypkie:

Ryż brązowy i kasza, a w ograniczonych ilościach makarony.

Nabiał:

Mleko (do 1% tłuszczu), twaróg (do 8% tłuszczu).

Mięso chude:

Mięso białe, cielęcina, dziczyzna oraz wędliny drobiowe.

Mięso drobiowe chude:

Kurczak, kura, indyk oraz perliczka.

Ryby:

Słodkowodne oraz słonowodne.

Tłuszcze:

Masła i margaryny o zmniejszonej ilości tłuszczu i cholesterolu, na bazie olejów roślinnych, produkowane z pominięciem procesu utwardzania.

Oleje roślinne:

Oliwa z oliwek, olej słonecznikowy, bezerukowy olej rzepakowy, olej sojowy.

Warzywa:

Wszystkie świeże oraz mrożone jarzyny oraz stworzone z nich soki, w niewielkich ilościach kiszone ogórki oraz kiszona kapusta.

Owoce:

Wszystkie świeże oraz mrożone owoce.

Napoje:

Soki jarzynowe oraz owocowe (ręcznie robione) bez ograniczeń, kawa i herbata (niesłodzone bądź słodzone słodzikami), bawarka, napoje gazowane typu light (bez cukru), a także woda mineralna.

 

Produkty, które można spożywać w ograniczonej ilości w diecie cukrzycowej 5:
Pieczywo:

Białe, słodzone pieczywo.

Wybrane produkty słodkie niskocukrowe:

Marmolady, dżemy, ciasta owocowe i drożdżowe.

Nabiał:

Jogurty owocowe, lody, sery żółte (większe aniżeli 30% tłuszczu).

Jaja:

Kurze, kacze, gęsie, przepiórcze, indycze.

Chude ryby:

Pstrąg, dorsz, szczupak, flądra.

Mięso:

Wołowina.

Warzywa:

Ziemniaki.

Napoje alkoholowe:

Zawierające do 8% alkoholu.

 

Produkty zabronione w diecie cukrzycowej 5:
Wszystkie produkty słodkie:

Cukier (nawet do herbaty), słodziki na bazie cukru, miód, ciasta, torty i desery (również te z dużą ilością żółtek), czekolady i czekoladki, dżemy i konfitury, cukierki, kupne soki owocowe (słodzone cukrem), batony i batoniki, chałwa, owoce kandyzowane, w zalewach cukrowych, dodatkowo słodzone, daktyle, napoje gazowane (za wyjątkiem produktów typu light bądź zero).

Nabiał:

Tłuste (pełne) mleko oraz przetwory, śmietana, koktajle mleczne.

Tłuste mięso:

Mięso wieprzowe, baranina, kaszanka, kiełbasa, salceson, wątróbka (i inne podroby), gęsi oraz kaczki.

Tłuste ryby:

Węgorz, śledź, szprotki, karp, łosoś, konserwy rybne w oleju, owoce morza oraz mięczaki (ze względu na zwiększoną zawartość cholesterolu).

Tłuszcze:

Olej kokosowy, smalec, słonina.

 

Potrawy na bazie powyższych składników winny być:

  • Gotowane (w wodzie bądź na parze);
  • Pieczone w folii (lub na pergaminie);
  • Grillowane.

PRZECIWWSKAZANIA

Nie ma żadnych przeciwwskazań do diety cukrzycowej. Odpowiednio dobrany, zindywidualizowany plan żywieniowy może (a nawet powinien) być stosowany przez diabetyków. Nic nie stoi na przeszkodzie, by korzystali z niego: dzieci, młodzież, kobiety w ciąży oraz matki karmiące. Oczywiście, w przypadku ciąży i karmienia piersią niezbędne jest zwiększenie wartości energetycznej posiłków dobowych nawet o 500 kcal. Dieta cukrzycowa doskonale sprawdzi się w przypadku seniorów. Ci, którzy mają problem z przełykaniem i gryzieniem mogą bazować wyłącznie na posiłkach przecieranych, ewentualnie maksymalnie rozdrobnionych. Prezentowany plan żywieniowy jest również nieoceniony przy redukcji masy ciała 6.

MOŻLIWE DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE

Nie istnieją żadne skutki uboczne wynikające ze stosowania samej diety cukrzycowej 7.

BIBLIOGRAFIA:

1.Dr n. med. Lucyna Pachocka, Zdrowe żywienie w cukrzycy. Razem zmieniajmy cukrzycę, Novo Nordisk, 2011.
2.

    • Wiktor B. Szostak, Aleksandra Cichocka, Dieta Śródziemnomorska w chorobach sercowo-naczyniowych i cukrzycy, Wydawnictwo Medyk.

3.

    • Feinman R.D. i in., Dietary carbohydrate restriction as the first approach in diabetes management: Critical review and evidence base, Nutrition, 2015, 31, 1-13

4.

    • J. Mieszalska, Dyrektor Departamenty Zdrowia Publicznego Ministerstwa Zdrowia, Menu dla diabetyka. Zdrowe i smaczne przepisy nie tylko dla diabetyków, Zadanie współfinansowane przez Ministra Zdrowia, Ministerstwo Zdrowia.

5.

    • A.Czech,J.Tatoń,M.Bernas,Zasady dietetycznego leczenia cukrzycy. Przewodnik lekarza–Suplement diabetologiczny,2001(5,30-36).

6.

    • Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2017, Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego; 2017 Guidelines on the management of diabetic patients. A position of Diabetes Poland. Clin Diabet 2017; 6, Suppl. A: A1–A80. DOI: 10.5603/DK.2017.0001.

7.Feinman RD, Pogozelski WK, Astrup A, Bernstein RK, Fine EJ, Westman EC, Accurso A, Frassetto L, Gower BA, McFarlane SI, Nielsen JV,Krarup T, Saslow L, Roth KS, Vernon MC, Volek JS,Wilshire GB, Dahlqvist A, Sundberg R, Childers A, Morrison K, Manninen AH, Dashti HM, Wood RJ, Wortman J, WormN.Dietarycarbohydrate restriction as the first approach in diabetes management: critical review and evidence base.Nutrition. 2015 Jan;31(1):1-13. doi: 10.1016/j.nut.2014.06.011. Epub 2014 Jul 16.
8.Tay, Thompson CH, Luscombe-Marsh ND, Wycherley TP, Noakes M, Buckley JD, Wittert GA, Yancy WS Jr, Brinkworth GD.Effects of an energy-restricted low-carbohydrate, high unsaturated fat/low saturated fat diet versus a high-carbohydrate, low-fat diet in type 2 diabetes: A 2-year randomized clinical trial, Diabetes Obes Metab. 2018 Apr;20(4):858-871. doi: 10.1111/dom.13164. Epub 2017 Dec 20.

Powyższe opracowanie przedstawia wiedzę i poglądy jej autorów według stanu na dzień sporządzenia niniejszego opracowania, które zostało przygotowane z zachowaniem należytej rzetelności oraz staranności przy utrzymaniu zasad metodologicznej poprawności, a także obiektywizmu na podstawie ogólnodostępnych informacji, pozyskanych ze źródeł wiarygodnych według serwisu BioTrendy.pl w dniu publikacji opracowania. Serwis BioTrendy.pl nie gwarantuje jednakże ich kompletności oraz dokładności, w szczególności, w przypadku, gdyby informacje na podstawie, których wspierano się przy sporządzaniu powyższego opracowania okazały się niekompletne, niedokładne lub nie w pełni odzwierciedlały stan faktyczny. Serwis BioTrendy.pl nie ponosi odpowiedzialności za decyzje podjęte na podstawie niniejszego opracowania, ani za szkody poniesione w wyniku tych decyzji. Ponadto serwis BioTrendy.pl nie stanowi oraz nie zastępuje porady lekarskiej, a także nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej. Powielanie bądź publikowanie w jakiejkolwiek formie niniejszego opracowania, lub jego części, oraz zwartych w nim informacji, czy wykorzystywanie materiału do własnych opracowań celem publikacji, bez uprzedniej, pisemnej zgody właścicieli serwisu BioTrendy.pl jest zabronione. Powyższe opracowanie stanowi utwór i jest prawnie chronione zgodnie z Ustawą z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83 z późn. zm.).

Protected by Copyscape

Facebook Twitter

Zobacz również: