Impulsywność nie jest pojedynczą cechą ani prostym synonimem działania „bez zastanowienia”. Może oznaczać trudność zatrzymania rozpoczętej reakcji, preferowanie mniejszej nagrody dostępnej natychmiast, brak planowania, poszukiwanie doznań albo pochopne działanie pod wpływem silnych emocji. Wymiary te rozwijają się w różnym tempie, tylko częściowo się pokrywają i są mierzone za pomocą odmiennych kwestionariuszy oraz zadań [1], [2], […]

Dieta jajeczna nie jest jedną, standaryzowaną metodą leczenia nadwagi, lecz zbiorczą nazwą wielu internetowych jadłospisów. Część z nich przypomina dietę wysokobiałkową i niskowęglowodanową, inne ograniczają menu niemal wyłącznie do jajek i wody. Wspólne bywają duży deficyt energii, mała różnorodność żywności oraz obietnica bardzo szybkiej redukcji. Nie ma jednak wiarygodnych podstaw, aby przypisywać taki program Klinice […]

Określenie „dieta trzustkowa” jest nazwą potoczną, a nie jednym, standaryzowanym sposobem żywienia odpowiednim dla każdej osoby z chorobą trzustki. Pod wspólnym określeniem mieszczą się postępowania o odmiennych celach: podtrzymanie żywienia podczas hospitalizacji, bezpieczny powrót do jedzenia po ostrym epizodzie, zapobieganie niedożywieniu w przewlekłej chorobie, wyrównywanie następstw zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki oraz dostosowanie posiłków po operacji lub […]

DASH (ang. Dietary Approaches to Stop Hypertension) jest dobrze zbadanym wzorcem żywienia opracowanym przede wszystkim w celu wspierania kontroli ciśnienia tętniczego. Nie jest krótką „dietą cud”, jednym jadłospisem 1500 kcal ani systemem całkowitych zakazów. Jej podstawę tworzą warzywa, owoce, produkty zbożowe – najlepiej w znacznej części pełnoziarniste – rośliny strączkowe, orzechy i nasiona, ryby, drób […]

Dieta paleo jest współczesnym, niejednorodnym sposobem żywienia inspirowanym wyobrażeniami o jadłospisie ludzi żyjących przed rozwojem rolnictwa. Zwykle opiera się na warzywach, owocach, mięsie, rybach, jajach, orzechach i nasionach, a wyklucza zboża, rośliny strączkowe, nabiał oraz większość żywności wysoko przetworzonej. Nie istnieje jednak jedna historyczna „dieta paleolityczna”: paleolit obejmował bardzo długi okres, liczne środowiska i populacje […]

Dieta redukcyjna nie jest jednym sztywnym jadłospisem, programem przeznaczonym wyłącznie dla sportowców ani sposobem „przyspieszania metabolizmu”. Jest ogólnym określeniem sposobu żywienia, w którym średnia podaż energii pozostaje przez odpowiednio długi czas niższa od wydatku energetycznego. Taki deficyt może prowadzić do zmniejszenia masy ciała, lecz wynik na wadze odzwierciedla nie tylko tkankę tłuszczową, ale również wodę, […]

Zielona herbata powstaje z liści i pąków Camellia sinensis, tej samej rośliny, z której wytwarza się herbatę czarną, białą i oolong. Różnice między tymi produktami wynikają przede wszystkim z odmiany surowca, warunków uprawy oraz obróbki po zbiorze. W przypadku zielonej herbaty aktywność enzymów odpowiedzialnych za utlenianie liści jest wcześnie ograniczana przez ogrzewanie, a następnie suszenie. […]

Dieta pudełkowa, nazywana również cateringiem dietetycznym, nie jest jednym określonym sposobem żywienia. Nazwa opisuje przede wszystkim model usługi: firma planuje, przygotowuje, porcjuje i dostarcza gotowe posiłki, które mogą obejmować cały dzień albo tylko jego część. W pudełkach można otrzymać zarówno prawidłowo zbilansowany jadłospis, jak i menu zbyt niskoenergetyczne, monotonne, niedostosowane do choroby lub oparte na […]

Określenie „dieta wątrobowa” jest nazwą potoczną, a nie jednym, standaryzowanym sposobem żywienia odpowiednim dla każdej osoby z chorobą wątroby. Pod tym samym hasłem bywają łączone sytuacje o przeciwnych potrzebach: metaboliczna stłuszczeniowa choroba wątroby (MASLD) związana z nadmierną masą ciała i zaburzeniami metabolicznymi, marskość z niedożywieniem i utratą mięśni, wodobrzusze wymagające kontroli sodu, encefalopatia wątrobowa, choroba […]

Określenie „dieta cukrzycowa” sugeruje jeden gotowy jadłospis, jednak w praktyce leczenie żywieniowe musi być dopasowane do rodzaju cukrzycy, stosowanych leków lub insuliny, ryzyka hipoglikemii, masy ciała, aktywności fizycznej, wieku oraz chorób współistniejących. Inaczej planuje się posiłki u osoby z cukrzycą typu 1, która dopasowuje insulinę posiłkową do ilości węglowodanów, inaczej u osoby z cukrzycą typu […]

Dieta niskowęglowodanowa nie jest jednym, ściśle zdefiniowanym jadłospisem. Pod tą nazwą mieszczą się modele od umiarkowanego ograniczenia słodyczy, napojów słodzonych i dużych porcji produktów skrobiowych po bardzo restrykcyjne diety ketogeniczne. W badaniach „low carb” może oznaczać zarówno mniej niż 130 g węglowodanów na dobę, jak i mniej niż 45% energii, a rzeczywiste spożycie uczestników często […]

Dieta Kwaśniewskiego, określana przez jej autora jako „żywienie optymalne” lub „dieta optymalna”, jest historycznym, autorskim systemem żywienia o bardzo wysokiej zawartości tłuszczu i małej zawartości węglowodanów. Jej najbardziej charakterystycznym elementem jest wagowa proporcja białka, tłuszczu i węglowodanów, najczęściej zapisywana jako 1 : 2,5–3,5 : 0,3–0,5. Po przeliczeniu na energię oznacza to zwykle, że tłuszcz dostarcza […]