BioTrendy - Dieta Trzustkowa PL – na czym polega Jak stosować

Dieta trzustkowa – na czym polega? Jak stosować?

Dieta trzustkowa – na czym polega? Jak stosować?

Dieta trzustkowa to kolejne rozwiązanie dedykowane w ściśle określonym przypadku – przy leczeniu chorób i dolegliwości trzustki. Stworzony z należytą starannością plan żywieniowy stosowany jest głównie przy przewlekłych i ostrych stanach zapalnych narządu. Jako że dieta trzustkowa jest dietą zdrowotną, nie powinna być stosowana w żadnej innej sytuacji – zwłaszcza celem redukcji nadprogramowych kilogramów 1. Odpowiednio zaplanowana, wdrożona i przestrzegana dieta trzustkowa znacząco odciąża kluczowy organ, usprawniając jego pracę i sprzyjając normalnemu funkcjonowaniu.

Dieta trzustkowa pełni kluczowe znaczenie w zapobieganiu oraz niwelowaniu dolegliwości związanych z niewydolnością trzustki. Charakterystyczny, zdrowotny plan żywieniowy bazuje na produktach łatwostrawnych, pozbawionych tłuszczu i błonnika. Oczywiście, tak jak w przypadku większości diet zdrowotnych, nie istnieje jeden ścisły rodzaj diety trzustkowej. Każda kuracja jest odpowiednio modyfikowana do stanu chorego, a co za tym idzie, jego możliwości trawiennych 2. Plany żywieniowe, których celem jest zapobieganie oraz leczenie wybranych dolegliwości narządów organizmu są niezwykle restrykcyjne – wymagają bezwzględnego przestrzegania nierzadko uciążliwych zaleceń 3.

PROGRAM DIETY

Postępowanie dietetyczne w leczeniu trzustki zależne jest od stanu narządu. Wyróżniamy trzy zasadnicze „ścieżki” w tym zakresie: postępowanie dietetyczne dla osób borykających się z ostrym zapaleniem trzustki, przewlekłym zapaleniem trzustki oraz dla osób, które dochodzą do siebie po przebytej chorobie trzustki 4.

  • Ostre zapalenie trzustki wymaga stosowania najbardziej restrykcyjnych rozwiązań żywieniowych. W pierwszych dobach po zdiagnozowaniu choroby podawanie jakiegokolwiek pokarmu czy napojów drogą ustną jest niedozwolone. Najcięższa postać choroby wyklucza tradycyjne żywienie. Przez pierwsze cztery dobry możliwe jest wyłącznie dożylne uzupełnianie płynów i elektrolitów. Po tym czasie do jadłospisu włączane są rozwiązania doustne – głównie kleiki na wodzie. W kolejnych dobach plan żywieniowy jest rozszerzany o budyń, kisiel, jogurt czy inne potrawy o papkowatej konsystencji. Dobra tolerancja posiłków sprzyja kolejnemu poszerzeniu jadłospisu o produkty łatwostrawne, pozbawione tłuszczu 5.
  • Bezpośrednio po chorobie stosuje się dietę łatwostrawną, z ograniczeniem nie tylko tłuszczu, ale również błonnika. W jadłospisie przodują węglowodany. Proporcje makroskładników ustalane są w zależności od zapotrzebowania kalorycznego jednostki. Stanowczo zakazane są dania gotowe, fast foody, konserwy, dania z puszki oraz alkohol. Posiłki tworzone są na bazie pszennego pieczywa (czerstwego), kaszy manny, sucharków oraz mięsa – drobiu bez skóry i chudych ryb. Dozwolony jest także odtłuszczony nabiał. Przy diecie trzustkowej zaleca się spożywanie potraw gotowanych na parze bądź na wodzie. Surowe warzywa i owoce są niewskazane, za wyjątkiem soków i przecierów 6. Posiłki powinny być małe, aczkolwiek częste – nawet do siedmiu razy dziennie. Do picia dozwolona jest niegazowana woda oraz letnia, słaba herbata. Dopiero po kilku tygodniach dieta trzustkowa może zostać uzupełniona o produkty o większej zawartości białka i tłuszczu. Z czasem można urozmaicić dania o posiłki duszone oraz pieczone (w folii).
  • Przy przewlekłym zapaleniu trzustki stosuje się klasyczną dietę niskotłuszczową o zwiększonej zawartości węglowodanów i białka. Oczywiście, alkohol nadal jest stanowczo zakazany. Ilość tłuszczu w diecie nie powinna przekroczyć 50 g/dobę. Ilość białka oscyluje się w granicach 1-1,5g/kg masy ciała. Ważne, aby proteiny pochodziły z wysokojakościowych, chudych produktów (np. drób bez skóry) 7. Węglowodany, a więc podstawowe źródło energii, winny pochodzić z pewnych źródeł. Szczególnie ważna jest tu niska zawartość błonnika. Tolerancja na owoce i warzywa zależna jest od indywidualnych preferencji pacjenta. Możliwe jest wprowadzenie warzyw poddanych obróbce termiczne, za wyjątkiem warzyw wzdymających. Leczenie przewlekłego zapalenia trzustki wymaga regularności w spożywaniu posiłków. Wystarczy jadać pięć razy dziennie, z uwzględnieniem spokojnej atmosfery. Ostatni posiłek – kolacja – powinien być spożyty na dwie godziny przed snem 8.
NAJCZĘŚCIEJ WYBIERANE SUPLEMENTY DIETY W KATEGORII ODCHUDZANIE I DIETA (1):


(1) Powyższe zestawienie przedstawia najczęściej wybierane produkty w danej kategorii, w ramach serwisu BioTrendy.pl

JADŁOSPIS PODCZAS DIETY

Produkty zalecane w diecie trzustkowej 9, 10:

  • Napoje: woda niegazowana, niskotłuszczowe produkty mleczne, soki owocowe oraz warzywne, herbaty owocowe raz ziołowe, kompoty, kawa zbożowa;
  • Pieczywo: chleb pszenny, bułki, sucharki, biszkopty;
  • Dodatki do pieczywa: chuda szynka, polędwica, mięso gotowane, chudy twaróg, ścięte białko jaja, marmolada, miód, dżem bez pestek;
  • Zupy: warzywne, na bazie wywarów warzywnych, owocowe, przetarte, z dodatkiem zawiesiny z mąki bądź mleka;
  • Sosy: łagodne, warzywne bądź owocowe, mleczne;
  • Dodatki do zup: grzanki, bułki, kasza manna, ryż, ziemniaki, makaron niskojajeczny cienki;
  • Mięso i ryby: chude, głównie drób (indyk, kurczak), cielęcina, wołowina, królik, a także ryby takie jak dorsz, pstrąg bądź morszczuk;
  • Potrawy mięsne: gotowane, potrawki, budynie oraz pulpety;
  • Potrawy półmięsne i bezmięsne: budynie na bazie kasz, warzywa, makaron nitki, leniwe pierogi (tylko na białkach), risotto z mięsem;
  • Tłuszcze: niezalecane. Dopuszczalne niewielkie ilości oleju słonecznikowego, rzepakowego lub sojowego, oliwy z oliwek, masła bądź miękkiej margaryny;
  • Warzywa: młode, bez skóry, najlepiej gotowane, przetarte, rozdrobnione;
  • Owoce: dojrzałe, soczyste i bez pestek, najlepiej w postaci przecierów, cytrusy, morele i brzoskwinie, banany, soki owocowe, pieczone jabłka;
  • Desery: na bazie mleka odtłuszczonego, soki i przeciery owocowe, kisiele, budynie i galaretki, przetarte kompoty, bezy;
  • Przyprawy: łagodne, kwasek cytrynowy, majeranek, wanilia, cynamon, zioła i warzywa.

  • Produkty zakazane w diecie trzustkowej 10, 11:

  • Napoje: alkohol, mocna herbata, prawdziwa kawa, pełnotłuste produkty mleczne, napoje oraz woda gazowana, napoje energetyczne, kakao;
  • Pieczywo: chleb żytni, razowy, pieczywo chrupkie pszenno-razowe z dodatkami;
  • Dodatki do pieczywa: tłuste wędliny, konserwy, pasztet/pasztetowa, smalec, tłuste sery, sery dojrzewające i topione, jajecznica, dżemy z pestkami;
  • Zupy: tłuste, na bazie wywarów mięsnych i kostnych, grzybowe, zasmażane, z dodatkiem śmietany bądź żółtka, pikantne, uwzględniające warzywa strączkowe i kapustne, buliony, tłusty rosół;
  • Sosy: ostry, chrzan, musztarda, tzatziki, śmietana, majonez;
  • Dodatki do zup: gruby makaron, łazanki, nasiona roślin strączkowych;
  • Mięso i ryby: tłuste, w tym wieprzowina, dziczyzna oraz baranina, podroby oraz ryby takie jak sardynki, śledzie, łosoś bądź karp;
  • Potrawy mięsne: smażone, wędzone oraz marynowane;
  • Potrawy półmięsne i bezmięsne: pierogi, naleśniki, rozwiązania smażone na tłuszczu (np. kotlety), fasolka po bretońsku, bigos;
  • Tłuszcze: twarde margaryny, słonina, smalec, boczek etc;
  • Warzywa: kapustne, czosnek i cebula, por, rośliny strączkowe, surówki, z dodatkami, marynowane, sałatki gotowe, ogórki;
  • Owoce: marynowane, a także czereśnie, gruszki i daktyle;
  • Desery: tłuste, a także lody, czekolada, chałwa;
  • Przyprawy: ostre.
  • PRZECIWWSKAZANIA

    Nie istnieją żadne przeciwskazania do diety trzustkowej poza brakiem problemów z trzustką. Prezentowane rozwiązanie zaliczane jest do diet zdrowotnych i tylko w takim celu winno być stosowane 12.

    MOŻLIWE DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE

    Nie istnieją żadne skutki uboczne związane z dietą trzustkową – wręcz przeciwnie. Zastosowanie się do rygorystycznych zaleceń planu żywieniowego sprawia, że nasza trzustka znacznie szybciej się regeneruje, a tym samym, szybciej wracamy do zdrowia. Wyjątek stanowi wykorzystywanie diety do celów redukcyjnych, niezwiązanych z problemami wskazanego narządu. Warto zauważyć, że dieta trzustkowa jest dietą niskotłuszczową, zaś tłuszcze są niezbędne do większości procesów zachodzących w naszym organizmie.

    BIBLIOGRAFIA:

    1. Cioborowska H., Rudnicka A.: Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, PZWL 2014.
    2. Walocha J., Skawina A., Gorczyca J., Ceranowicz P. Brzuch” w: ”Anatomia prawidłowa człowieka” red. A. Skawina, wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego,Kraków,2003.
    3. DC. Whitcomb. Hereditary Pancreatitis: new insights into acute and chronic pancreatitis. „Gut”. 45 (3), s. 317-22, Sep 1999; D. A. O’reilly, B. M. Yang, J. E. Creighton, A. G. Demaine i inni. Mutations of the Cationic Trypsinogen Gene in Hereditary and Non-Hereditary Pancreatitis. „Digestion”. 64, s. 54, 2001; B. Etemad, DC. Whitcomb. Chronic pancreatitis: diagnosis, classification, and new genetic developments. „Gastroenterology”. 120 (3), s. 682-707, Feb 2001.
    4. Jarosz M., Dzieniszewski J.: Instytut Żywności i Żywienia poleca: Choroby trzustki, PZWL 2015.
    5. Jarosz M. red.: Praktyczny podręcznik dietetyki 2012, www.mz.gov.pl oraz https://www.google.pl/?gws_rd=ssl#q=jarosz+dietetyka+polzdrow.
    6. Grzymisławski M., Gawęcki J. red.: Żywienie człowieka zdrowego i chorego t.2, PWN 2012.
    7. Andrzej Szczeklik: Choroby wewnętrzne stan wiedzy na rok 2010. Wyd. II. Kraków: medycyna praktyczna, 2010, s. 313, 1403. ISBN 978-83-7430-255-5.
    8. Jan Hasik, Lech Hryniewski, Marian Grzymisławski „Dietetyka”, PZWL; Zofia Wieczorek-Chełmińska, „Żywienie w chorobach przewodu pokarmowego”, PZWL.
    9. Siepsiak M., Adrych K., Leczenie zachowawcze, endoskopowe i chirurgiczne chorych na przewlekłe zapalenie trzustki, Farmacja Współczesna 2014; 7: 169-174.
    10. Li Y., Go V.L., Sarkar F.H. The role of nutraceuticals in pancreatic cancer prevention and therapy: Targetingcellularsignaling, microRNAs, and epigenome. Pancreas. 2015;44:1–10. doi: 10.1097/MPA.0000000000000257; Bidoli E., Pelucchi C., Zucchetto A., Negri E., dal Maso L., Polesel J., Boz G., Montella M., Franceschi S., Serraino D., et al. Fiber Intake and pancreatic cancer risk: A case-control study. Ann Oncol. 2012;23:264–268. doi: 10.1093/annonc/mdr060.
    11. Sikkens EC, Cahen DL, van Eijck C, Kuipers EJ, Bruno MJ. Patients with exocrine insufficiency due to chronic pancreatitis are undertreated: a Dutch nationalsurvey. Pancreatology. 2012;12:71–73.
    12. Armbrecht U. [Chronic pancreatitis: weightloss and poor physical performance – experience from a specialized rehabilitation centre] Rehabilitation (Stuttg) 2001;40:332–336; Johansen N, Kondrup J, Plum LM, Bak L, Nørregaard P, Bunch E, Baernthsen H, Andersen JR, Larsen IH, Martinsen A. Effect of nutritional support on clinical outcome in patients at nutritionalrisk. Clin Nutr. 2004;23:539–550.

    Powyższe opracowanie przedstawia wiedzę i poglądy jej autorów według stanu na dzień sporządzenia niniejszego opracowania, które zostało przygotowane z zachowaniem należytej rzetelności oraz staranności przy utrzymaniu zasad metodologicznej poprawności, a także obiektywizmu na podstawie ogólnodostępnych informacji, pozyskanych ze źródeł wiarygodnych według serwisu BioTrendy.pl w dniu publikacji opracowania. Serwis BioTrendy.pl nie gwarantuje jednakże ich kompletności oraz dokładności, w szczególności, w przypadku, gdyby informacje na podstawie, których wspierano się przy sporządzaniu powyższego opracowania okazały się niekompletne, niedokładne lub nie w pełni odzwierciedlały stan faktyczny. Serwis BioTrendy.pl nie ponosi odpowiedzialności za decyzje podjęte na podstawie niniejszego opracowania, ani za szkody poniesione w wyniku tych decyzji. Ponadto serwis BioTrendy.pl nie stanowi oraz nie zastępuje porady lekarskiej, a także nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej. Powielanie bądź publikowanie w jakiejkolwiek formie niniejszego opracowania, lub jego części, oraz zwartych w nim informacji, czy wykorzystywanie materiału do własnych opracowań celem publikacji, bez uprzedniej, pisemnej zgody właścicieli serwisu BioTrendy.pl jest zabronione. Powyższe opracowanie stanowi utwór i jest prawnie chronione zgodnie z Ustawą z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83 z późn. zm.).

    Protected by Copyscape

    Facebook Twitter

    Zobacz również: