Dieta wątrobowa – na czym polega? Jak stosować?

Dieta wątrobowa – na czym polega? Jak stosować?

Dieta wątrobowa to nic innego jak odpowiednio dobrany plan żywieniowy, stosowany przy chorobach i dolegliwościach wątroby. Jako że choroby wątroby to niezwykle obszerna dziedzina, uszczegółowienie zaleceń diety nie jest rzeczą prostą – zwłaszcza w zakresie samego jadłospisu. Zależnie od problemów, z którymi przyszło nam się borykać, zalecana jest dieta wysokobiałkowa, normo-tłuszczowa oraz ograniczeniem błonnika. Dieta wątrobowa jest szczególnie wskazana po przebytym wirusowym zapalaniu wątroby, w czasie trwania przewlekłego, aktywnego zapalenia wątroby, przy marskości wątroby (w jej stłuszczeniu), a także w czasie rekonwalescencji po innych chorobach i dolegliwościach. Odpowiednio dobrany plan żywieniowy dostarcza organizmowi wszystkich składników pokarmowych, które pozwolą wyrównać niedobory powstałe w czasie choroby, a także zregenerować uszkodzone czy całkowicie zniszczone komórki wątrobowe 1.

Dieta wątrobowa to pojęcie bardzo ogólne. Zazwyczaj dotyczy ono wysokobiałkowej diety, normo-tłuszczowej, z dodatkowo ograniczonym błonnikiem. Szczególna postać diety – dieta niskobiałkowa – zalecana jest przy niewydolności narządu. Plan żywieniowy winien być dobrany bezpośrednio do indywidualnego profilu osoby chorej i uwzględniać takie kwestie jak: stopień wydolności wątroby, nasilenie obrzęków, ewentualne wystąpienie wodobrzusza, stopień niedożywienia, współistnienie innych chorób układu pokarmowego (żylaki przełyku, niewydolność nerek, zaparcia, biegunki, bóle brzucha etc.). Przed rozpoczęciem diety niezbędna jest konsultacja z lekarzem-specjalistą 2.

PROGRAM DIETY

Podstawowe rodzaje diety wątrobowej w zależności od problemów 3:
Wirusowe zapalenie wątroby (WZW):

W czasie choroby dieta niskobiałkowa, w czasie rekonwalescencji dieta wysokobiałkowa.

Przewlekłe zapalenie wątroby (PZW):

Prowadzące do marskości wątroby, a także stłuszczenie wątroby – dieta niskotłuszczowa, niskoenergetyczna, bazująca na produktach nieprzetworzonych.

 

Ponadto należy zwrócić uwagę na następujące zalecenia 7:

  • Spożywać owoce/warzywa co najmniej 5 razy w ciągu dnia.
  • Nie pić alkoholu/napojów alkoholowych.
  • Jeść 5-6 niewielkich posiłków w ciągu dnia.
  • Unikać produktów ciężkostrawnych.
  • Dbać o różnorodność diety.
  • Dusić, gotować w szybkowarze, smażyć beztłuszczowo – przygotowywać posiłki, by produkty nie straciły mikro- i makroskładników.
  • Bazować na produktach ekologicznych.
  • Mięso jeść maksymalnie dwa razy w tygodniu.
  • Spożywać dwa litry płynów/dzień – unikać szczególnie gorących i zimnych.
  • Unikać wysiłku fizycznego.

W diecie wątrobowej należy zwracać uwagę na jakość spożywanych produktów. Dostarczane organizmowi składniki pokarmowe winny pochodzić z najlepszych możliwych rozwiązań 4:

 

Białko:

Pełnowartościowe (z pełnym profilem aminokwasowym), wysokogatunkowe, pochodzenia zwierzęcego oraz roślinnego – mięso, przetwory zbożowe, mleko, twaróg, jogurt, kefir, ryby, drób, jajka, sery.

Tłuszcz:

Łatwostrawne dla większości chorób wątroby (bez dodatkowych schorzeń) – śmietana, oliwa z oliwek i miękkie margaryny. Ilość tłuszczy w diecie powinna zaspokajać około 30% dziennego zapotrzebowania organizmu. Przy dodatkowych chorobach jelit należy ograniczyć mleko (ewentualnie pić rozcieńczone). Zabrania się spożywania tłuszczów stałych o zwiększonej zawartości kwasów tłuszczowych (boczek, smalec, słonina, niskiej jakości masło i margaryna). Przy przewlekłym stłuszczeniu wątroby, przewlekłym zapaleniu trzustki, w zespołach złego wchłaniania, przy miażdżycy oraz zapaleniu pęcherza żółciowego należy ograniczyć ilość spożywanych tłuszczów do 50 g/dobę.

Węglowodany:

Powinny stanowić 50% dostarczanej energii, złożone, pochodzące z ziemniaków, makaronów bądź pieczywa. Zaleca się jednak ograniczenie cukrów prostych (cukier, słodycze, owoce). W niewielkich ilościach spożywać można fruktozę w postaci miodu. Przy wystąpieniu wzdęć dodatkowo należy wykreślić z jadłospisu produkty o dużej zawartości błonnika np. warzywa kapustne, strączkowe i cebulowate, buraki, gruszki, śliwki oraz czereśnie.

Witaminy 5:

Ograniczona wchłanialność czy procesy magazynowania mikro- i makroskładników przez wątrobę wymuszają na pacjencie dodatkową suplementację odpowiednimi witaminami. Brak można uzupełnić również jedząc określone produkty:

  • Witamina A – tran, wątróbka, mleko, masło, jajka, żółte i zielone warzywa;

  • Witamina C – pomidory, kalafior, pietruszka, cytrusy, truskawki, maliny;

  • Witamina K – zielone warzywa liściaste, pomidory, wątróbka, truskawki;

  • Witaminy z grupy B – mięso oraz podroby, ryby, jaja, produkty zbożowe.

Osoby, które nie mogą spożywać warzyw i owoców ze względu na inne dolegliwości mogą uzupełnić niedobory witaminowe przy pomocy dostępnych w aptece preparatów witaminowych.

NAJCZĘŚCIEJ WYBIERANE SUPLEMENTY DIETY W KATEGORII ODCHUDZANIE I DIETA (1):


(1) Powyższe zestawienie przedstawia najczęściej wybierane produkty w danej kategorii, w ramach serwisu BioTrendy.pl

JADŁOSPIS PODCZAS DIETY

Przy diecie wątrobowej ważna jest forma sporządzanych posiłków 6:

  • Posiłki winny być gotowane na wodzie, na parze bądź pod ciśnieniem;
  • Dozwolone jest duszenie i pieczenie, aczkolwiek bez dodatku tłuszczu;
  • Warzywa mogą być gotowane, w formie przecieru, soku bądź surówki;
  • Owoce winny być w postaci soków lub przecierów (bez skórek i pestek);
  • Zupy mogą być zaprawione zawiesiną mączno-mleczną, śmietaną lub surowym masłem;
  • Surówki mogą być doprawione niewielką ilością oleju (oliwa z oliwek, świeże masło, olej roślinny).

 

Produkty dozwolone w diecie wątrobowej:
Produkty zbożowe:

Makarony, ryż, pieczywo pszenno-razowe, pieczywo z dodatkiem nasion słonecznika.

Mleko i przetwory mleczne:

Świeże, zsiadłe mleko, maślanka, biały ser, twaróg, żółty ser.

Jaja:

Na miękko (maksymalnie 1 sztuka).

Mięso i ryby:

Chude (kurczak, indyk, królik, dorsz, szczupak, flądra, karaś), chude wędliny, drób/ryby w galarecie.

Tłuszcze:

Miękkie margaryny, oliwa z oliwek, olej słonecznikowy, olej sojowy, masło.

Warzywa i owoce:

Ziemniaki, marchewka, zielona sałata, pietruszka, brokuły, jabłka cytrusy, banany, przeciery z owoców jagodowych.

 

Produkty, które można spożywać w ograniczonej ilości w diecie wątrobowej:
Produkty zbożowe:

Jasne pieczywo pszenne, kasza manna, płatki owsiane, kiełki, herbatniki, sucharki.

Mleko i przetwory mleczne:

Słodkie/kwaśne mleko, kefiry, jogurty, śmietanka (do 12%).

Mięso:

Wołowinę, baraninę, kozinę, koninę, sarninę, jagnięcinę, cielęcinę, dziczyznę.

Tłuszcze:

Miękkie margaryny, oliwa z oliwek, olej słonecznikowy, olej sojowy, masło.

Warzywa:

Por, seler, ogórki, pomidory, szparagi, buraki i botwina, szpinak.

 

Produkty zabronione w diecie wątrobowej:
Produkty zbożowe:

Grube makarony i kasza gruboziarnista.

Mleko i przetwory mleczne:

Tłuste i kwaśne mleko, tłuste i twarde sery, sery dojrzewające oraz topione.

Jaja:

Smażone, na twardo, faszerowane.

Mięso i ryby:

Tłuste (wieprzowina, baranina, kaczki, gęsi, węgorz, łosoś, śledź, karp), podroby, konserwy rybne, salceson, paprykarz, pasztetowa.

Tłuszcze:

Olej rzepakowy, twarde margaryny, słonina, smalec, boczek, łój.

Warzywa i owoce:

Kapustne, rzodkiewka, cebula, czosnek, strączkowe, dynia, grzyby, ananas, figi i daktyle, maliny, truskawki, czereśnie, gruszki, porzeczki, poziomki, borówki, arbuz.

PRZECIWWSKAZANIA

Dieta wątrobowa jest planem żywieniowym dostosowanym bezpośrednio do profilu osoby chorej. Nie możemy więc mówić o przeciwskazaniach do jej kontynuowania. Znacznie bardziej pasuje tutaj określenie „przeciwskazania do jej niestosowania”. Dieta ta powinna być stosowana przy problemach zdrowotnych, pod czujnym okiem lekarza prowadzącego. Nie możemy jej przerywać bądź zmieniać jej założeń, wcześniej ustalonych ze specjalistą.

MOŻLIWE DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE

Chociaż mówi się, że każda dieta ma skutki uboczne, w przypadku diety wątrobowej takowe nie istnieją. Prezentowany plan żywieniowy jest dietą ściśle zdrowotną – korzystamy z niego przy mniejszych bądź większych problemów z układem pokarmowym i samą wątrobą. Dopiero zaniechanie diety bądź zmienienie jej kluczowych założeń może skutkować działaniami niepożądanymi. Stosowanie diety wątrobowej zgodnie z wytycznymi lekarza prowadzi do wyraźnej poprawy naszego stanu zdrowia.

BIBLIOGRAFIA:

1.Dr n. med. Dorot Waśko-Czopnik, Dieta wątrobowa
2.Jéquier E, Bray GA., Low-fat dietsarepreferred, Am J Med. 2002 Dec 30;113 Suppl 9B:41S-46S.
3.Lydia A. Bazzano, MD, PhD, MPH, Tian Hu, MD, MS,* Kristi Reynolds, PhD, Lu Yao, MD, MS, CalynnBunol, MS, RD, LDN, YanxiLiu, MS, Chung-Shiuan Chen, MS, Michael J. Klag, MD, MPH, Paul K. Whelton, MD, MSc, MB, and Jiang He, MD, PhD, Effects of Low-Carbohydrate and Low-Fat DietsA Randomized Trial, Ann Intern Med. Author manuscript; available in PMC 2015 Sep 2.Published in finaledited form as:Ann Intern Med. 2014 Sep 2; 161(5): 309–318. doi: 10.7326/M14-0180.
4.Foster GD1, Wyatt HR, Hill JO, Makris AP, Rosenbaum DL, Brill C, Stein RI, Mohammed BS, Miller B, Rader DJ, Zemel B, Wadden TA, Tenhave T, Newcomb CW, Klein S., Weight and metabolic outcomes after 2 years on a low-carbohydrate versus low-fat diet: a randomized trial, Ann Intern Med. 2010 Aug 3;153(3):147-57. doi: 10.7326/0003-4819-153-3-201008030-00005.
5.Brinkworth GD, Noakes M, Buckley JD, Keogh JB, Clifton PM, Long-term effects of a very-low-carbohydrate weightloss diet compared with an isocaloric low-fat diet after 12 mo, Am J Clin Nutr. 2009 Jul;90(1):23-32. doi: 10.3945/ajcn.2008.27326. Epub 2009 May 13.
6.Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Stefana Kardynała Wyszyńskiego, Dieta wątrobowa – zalecenia.
7.Wojewódzki Specjalistyczny Szpital im. dr. Wł. Biegańskiego w Łodzi, Zalecenia żywieniowe dla pacjenta.

Powyższe opracowanie przedstawia wiedzę i poglądy jej autorów według stanu na dzień sporządzenia niniejszego opracowania, które zostało przygotowane z zachowaniem należytej rzetelności oraz staranności przy utrzymaniu zasad metodologicznej poprawności, a także obiektywizmu na podstawie ogólnodostępnych informacji, pozyskanych ze źródeł wiarygodnych według serwisu BioTrendy.pl w dniu publikacji opracowania. Serwis BioTrendy.pl nie gwarantuje jednakże ich kompletności oraz dokładności, w szczególności, w przypadku, gdyby informacje na podstawie, których wspierano się przy sporządzaniu powyższego opracowania okazały się niekompletne, niedokładne lub nie w pełni odzwierciedlały stan faktyczny. Serwis BioTrendy.pl nie ponosi odpowiedzialności za decyzje podjęte na podstawie niniejszego opracowania, ani za szkody poniesione w wyniku tych decyzji. Ponadto serwis BioTrendy.pl nie stanowi oraz nie zastępuje porady lekarskiej, a także nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej. Powielanie bądź publikowanie w jakiejkolwiek formie niniejszego opracowania, lub jego części, oraz zwartych w nim informacji, czy wykorzystywanie materiału do własnych opracowań celem publikacji, bez uprzedniej, pisemnej zgody właścicieli serwisu BioTrendy.pl jest zabronione. Powyższe opracowanie stanowi utwór i jest prawnie chronione zgodnie z Ustawą z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83 z późn. zm.).

Protected by Copyscape

Facebook Twitter

Zobacz również: