BioTrendy - L-karnityna (3-hydroksy-4-(trimetyloamonio)butanian) PL - właściwości i zastosowanie

L-karnityna – właściwości i zastosowanie

L-karnityna – właściwości i zastosowanie

L-karnityna jest organicznym związkiem chemicznym, który w organizmie człowieka syntezowny jest w nerkach, wątrobie i mózgu z dwóch aminokwasów: lizyny oraz metioniny. Ze względu na powinowactwo do układów transportujących tylko enancjomer L-karnityny wykazuje aktywność biologiczną. Powyższy związek pełni różnorodne zadania – głównie uczestniczy w metabolizmie lipidów. Etap spalania lipidów zaczyna się od przyłączenia do karboksylowych kwasów tłuszczowych cząsteczki koenzymu A (Co-A). Utworzony acylo-CoA jest postacią transportową kwasów tłuszczowych. Transport krótkołańcuchowych cząsteczek acylo-CoA następuje bezpośrednio przez błonę mitochondrialną. Nazwa L-karnityny pochodzi z języka łacińskiego od słowa: caro, carnis tzn. mięso, gdyż po raz pierwszy w 1905 roku została wyizolowana własnie z mięsni 7.

L-karnityna występuje w organizmie człowieka w postaci wolnej lub estryfikowanej. Do najczęściej występujących estrów zaliczamy: L-acetylokarnitynę i L-propionylokarnitynę. U ludzi estry te stanowią 15% ilości karnityny w wątrobie i 25% w mięśniach szkieletowych. Organizm dorosłego człowieka zawiera około 20 g L-karnityny, która jest zgromadzona przede wszystkim we wspomnianych już mięśniach szkieletowych i sercu (około 98%). Reszta znajduje się w miejscach jej syntez, tj. w wątrobie i nerkach (około 1,5%) oraz w innych narządach i płynach pozakomórkowych. Jej śladowe ilości znajdziemy również w mózgu i w spermie. Tak wysokie stężenie L-karnityny w sercu i mięśniach szkieletowych wskazuje, iż związek ten jest niezbędny do ich prawidłowego funkcjonowania 5, 6.

DZIAŁANIE NA ORGANIZM

L-karnitynę wykorzystuje się w terapii licznych chorób, w tym: dolegliwości układu sercowo-naczyniowego, chorobach mięśni, schorzeniach wątroby i nerek, a także zaburzeniach gospodarki lipidowej i węglowodanowej w organizmie. Z racji tego, że długołańcuchowe kwasy tłuszczowe są podstawowym źródłem energii dla mięśni szkieletowych i serca, niedobór L-karnityny może być dla nich „zabójczy”. Wśród objawów braku prezentowanego związku, na szczególne uwzględnienie zasługują osłabienie mięśni oraz dolegliwości wieńcowe. Badania wykazały, że długotrwałe niedokrwienie serca powoduje znaczne obniżenie stężenia wolnej oraz związanej L-karnityny. Doustne podawanie preparatów zawierających L-karnitynę osobom z chorobą niedokrwienną zwiększało siłę skurczu mięśnia sercowego 4. L-karnityna może zmniejszać kardiotoksyczności antybiotyku antracyklinowego – deoksyrubicyny (adriamycyny), który jest najczęściej stosowanym medykamentem w chemioterapii – leczeniu nowotworów (takich jak: białaczka, chłoniaki, rak płuc czy rak sutka). Stosunkowo pozytywne rezultaty uzyskiwano po doustnym podawaniu L-karnityny w zaburzeniach krążenia obwodowego (miażdżyca tętnic obwodowych), przy osłabieniu siły mięśniowej (zespoły zmęczenia) oraz leczeniu uszkodzenia mięśni. W przypadku leczenia chorób naczyń obwodowych, związek ten zwiększa wydolność krążenia, co w przewlekłym niedokrwieniu kończyn wiąże się z upośledzeniem tolerancji wysiłku. Podawanie chorym L-karnityny i propionylo-L-karnityny poprawia metabolizm niedokrwionych mięśni. Objawia się to zwiększoną wydolnością wysiłkową i zmniejszeniem chromania przestankowego 5. Pozytywne wyniki uzyskiwano przy stosowaniu suplementacji L-karnityną u jednostek dializowanych, u których dochodziło do jej utraty wraz z płynem dializacyjnym. L-karnityna pełni kluczową rolę w gospodarce lipidowej organizmu. Ze względu na swój sposób działania przyspiesza zamianę tłuszczu zapasowego w energię, co prowadzi do szybszej redukcji tkanki tłuszczowej, a tym samym zapobiega powstawaniu otyłości. Wykazano, że długotrwała suplementacja L-karnityną powoduje wyraźne, stosunkowo duże obniżenie stężenia triacylogliceroli, a także ogólną poprawę profilu lipidowego we krwi 1. L-karnityna jest podawana w formie suplementu diety osobom uprawiającym różne dyscypliny sportowe, którym towarzyszy duży wysiłek fizyczny, głownie po to, aby wydłużyć czas i intensywność treningu. Stosowanie L-karnityny przed wysiłkiem fizycznym zwiększa wytrzymałość i odporność na przeciążenia i zmęczenie. Dodatkowo, podawanie jej osobom z chorobą Alzheimera poprawia zapamiętywanie i korzystnie działa w stanach depresyjnych. Coraz częściej słyszy się o stosowaniu L-karnityny w chorobach układu odpornościowego (AIDS) i po immunoterapiach (np. interleukinami). W przypadku jednostek borykających się z AIDS stwierdzono wyraźne obniżenie ilości L-karnityny w surowicy krwi w porównaniu z surowicą jednostek całkowicie zdrowych.Wskazuje to, że jest to konsekwencją samej choroby bądź wzmożonego leczenia farmakologicznego. Wysunięto hipotezę, że L-karnityna chroni komórki mięśni przed toksycznym działaniem AZT. Wymaga to jednakostatecznego potwierdzenia. Odnośnie płodności wykazano, że L-karnityna zwiększa ruchliwość plemników 1, 3.

SUPLEMENTACJA

Badania nad spożywaniem L-karnityny ciągle trwają. Nie wskazano konkretnych dziennych porcjach L-karnityny jako suplementu diety. Te są bardzo zróżnicowane – wahają się od 120 mg do 2 g dziennie. U jednostek dorosłych, w pełni rozwiniętych zaleca się przyjmowanie 250 mg – 2 g L-karnityny, w zależności od potrzeb do trzech porcji do spożycia dziennie. U zdrowych osób nie powinna ona przekraczać 2 g dziennie. Osobom borykającym się z dolegliwościami serca zaleca się porcje L-karnityny od 600 do 1200 mg w dwóch bądź trzech porcjach lub 750 mg w dwóch porcjach dziennie. Dzieci nie powinny spożywać L-karnityny. Jeżeli jednak do tego dojdzie (zalecenia lekarza) jej ilość waha się od 50 do 100 mg. Suplementacja L-karnityną jest szczególnie wskazana w przypadku diety wegetariańskiej lub wegańskiej 3. Wyraźnie wyższe porcje L-karnityny (do sześciu gram) powinny być stosowane przy zwiększonym wysiłku fizycznym (zarówno amatorskim jak i zawodowym). Wynika to z tego, że biodostępność L-karnityny w stosowanych doustnie preparatach w przewodzie pokarmowym jest szacowana na 20%. Aby osiągnąć odpowiednie stężenie L-karnityny w surowicy krwi i tkankach powinno się przyjmować pewne, wysokojakościowe suplementy diety z jej zwiększoną porcją – nie większą, aniżeli trzy gramy na dobę. Z literatury przedmiotu wynika, że ilość do 3 g dziennie wydaje się bezpieczna oraz że należy ją przyjmować na czczo i na około trzydzieści minut przed wysiłkiem fizycznym. Wykorzystywanie L-karnityny w organizmie zaleca się: sportowcom – zawodowcom, a także amatorom, osobom ćwiczącym rekreacyjnie kilka razy w miesiącu i przede wszystkim jednostkom otyłym, z tendencją do tycia, a także osobom odchudzającym się (dieta redukcyjna) 2. Warto zaznaczyć, że suplementy diety na bazie L-karnityny stosowane regularnie powinny zawierać w swoim składzie jej lewoskrętny izomer – L-karnitynę, nie zaś prawoskrętny. Na rynku jest dosyć duży wybór suplementów diety z aktywną postacią L-karnityny, gdzie występuje ona często w połączeniach z równie pożądanym przy wspomaganiu organizmu chromem i L-glutaminą czy koenzymem Q10 (w formie tabletek) 1, 2.

SUPLEMENTY DIETY ZAWIERAJĄCE L-KARNITYNĘ (1):


(1) Powyższe zestawienie przedstawia najczęściej wybierane produkty w danej kategorii, w ramach serwisu BioTrendy.pl

STOSOWANIE

Producenci suplementów diety na bazie L-karnityny proponują zróżnicowane porcjowanie, oscylujące w granicach około 500 mg w porcji. Oczywiście, należy bezwzględnie dostosować się do zaleceń wskazanych na ulotce. Porcja 500 mg przez wielu uznawane jest za niską, a co za tym idzie nieskuteczną (działanie zaczyna być odczuwalne dopiero przy porcji ponad 1000 mg). Najlepsze i najszybsze efekty osiągniemy stosując do trzech gramów na dobę, jednakże tylko przy wyraźnych wskazaniach. Większość producentów zaleca stosowanie L-karnityny jeszcze przed sesją treningową. Można ją przyjmować również do posiłków, zgodnie ze wskazaniami producenta. Zażywanie L-karnityny razem z porcją wysokojakościowych węglowodanów na poziomie 60 g – 80 g zapewnia jej lepsze wchłanianie 2.

MOŻLIWE DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE

Dotychczas nie stwierdzono działań niepożądanych wiązanych z regularnym przyjmowaniem L-karnityny (zgodnie z zaleceniami lekarza bądź producenta). U nielicznych osób mogą pojawić się chwilowe dolegliwości przewodu pokarmowego takie jak nudności, bóle brzucha, biegunka bądź wzdęcia. Przy stosowaniu bardzo dużych porcji, nie stwierdzono przypadków zatrucia L-karnityną. Tak jak wspomniano wcześniej, jak dotąd brak jest ostatecznej oceny toksyczności L-karnityny przy wzmożonym, długotrwałym i regularnym stosowaniu 1, 2.

BIBLIOGRAFIA:

1.

    • Czeczot H.,Ścibior D., Rola L-karnityny w przemianach, żywieniu i terapii, Katedra i Zakład Biochemii, Akademii Medycznej w Warszawie 2005.

2.

    • Winter S., Opala G.: Wtórny niedobór karnityny – przyczyny, objawy kliniczne i leczenie. Post. Ped., 1990; 11–12: 99–103.

3.

    • Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego dotyczące rozpoznania i leczenia chorób tętnic obwodowych. „Kardiologia Polska”. 2011; 69; supl. VI: S 271 – S340. s. 304.

4.

    • M. Malaguarnera, MP. Gargante, C. Russo, T. Antic i inni. L-carnitine supplementation to diet: a new tool in treatment of nonalcoholic steatohepatitis–a randomized and controlled clinical trial. „Am J Gastroenterol”. 105 (6), s. 1338-45, Jun 2010.

5.

    • RA. Koeth, Z. Wang, BS. Levison, JA. Buffa i inni. Intestinal microbiota metabolism of L-carnitine, a nutrient in red meat, promotes atherosclerosis. „Nature Medicine”. Advance online publication, 2013.

6.

    • Robert Kincaid Murray, Daryl K. Granner, Victor W. Rodwell: Biochemia Harpera ilustrowana. Wyd. VI uaktualnione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2008, s. 230

7.Pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/10917

Powyższe opracowanie przedstawia wiedzę i poglądy jej autorów według stanu na dzień sporządzenia niniejszego opracowania, które zostało przygotowane z zachowaniem należytej rzetelności oraz staranności przy utrzymaniu zasad metodologicznej poprawności, a także obiektywizmu na podstawie ogólnodostępnych informacji, pozyskanych ze źródeł wiarygodnych według serwisu BioTrendy.pl w dniu publikacji opracowania. Serwis BioTrendy.pl nie gwarantuje jednakże ich kompletności oraz dokładności, w szczególności, w przypadku, gdyby informacje na podstawie, których wspierano się przy sporządzaniu powyższego opracowania okazały się niekompletne, niedokładne lub nie w pełni odzwierciedlały stan faktyczny. Serwis BioTrendy.pl nie ponosi odpowiedzialności za decyzje podjęte na podstawie niniejszego opracowania, ani za szkody poniesione w wyniku tych decyzji. Ponadto serwis BioTrendy.pl nie stanowi oraz nie zastępuje porady lekarskiej, a także nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej. Powielanie bądź publikowanie w jakiejkolwiek formie niniejszego opracowania, lub jego części, oraz zwartych w nim informacji, czy wykorzystywanie materiału do własnych opracowań celem publikacji, bez uprzedniej, pisemnej zgody właścicieli serwisu BioTrendy.pl jest zabronione. Powyższe opracowanie stanowi utwór i jest prawnie chronione zgodnie z Ustawą z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83 z późn. zm.).

Protected by Copyscape

Facebook Twitter

Zobacz również: